Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Edukacja

<- Matematyka -> <- Fizyka -> <- Informatyka -> <- Zajęcia komputerowe -> <- Zajęcia techniczne ->

... czyli kształcenie, wychowanie, ocenianie
w Zespole Szkół w Nowotańcu

edukacja Kształcenie, wychowanie, ocenianie - są procesami edukacyjnymi kształtowania osobowości młodego człowieka. Należy prowadzić je planowo, a więc wg świadomie założonych celów oraz przemyślanej drogi do ich osiągnięcia. Rolą nauczyciela jest skuteczne nauczanie rozumiane jako odpowiednie zindywidualizowanie działań wspomagających rozwój każdego ucznia, stosownie do jego potrzeb i możliwości oraz dostosowywanie wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych. Nie jest to proste przedsięwzięcie w gąszczu zmieniających się przepisów prawa.

Co należy znać i stosować z punktu widzenia przeciętnego nauczyciela?

Całość spraw dotyczących funkcjonowanie szkół i placówek oświatowych reguluje Ustawa o systemie oswiaty (alternatywna treść ustawy). Z niej wypływają akty wykonawcze. Do kluczowych należą:
- podstawa programowa kształcenia ogólnego
- ramowy plan nauczania
- zasady udzielania pomocy uczniom oraz warunki organizowania kształcenia
- dopuszczenie do uzytku szkolnego programów nauczania i podręczników
- warunki i sposoby oceniania oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów
- sposób prowadzenia dokumentacji przebiegu nauczania

Podstawa programowa kształcenia ogólnego

Warto zaznajomić się z podstawą programową "swojego" przedmiotu, ale również (a może przede wszystkim) ze wstępem do zał. nr 2 (dla szkoły podstawowej) i do zał. nr 4 (dla gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalnej) oraz zalecanymi warunkami i sposobami realizacji. Oto wybrane jej fragmenty:

Do najważniejszych umiejętności zdobywanych przez ucznia w trakcie kształcenia ogólnego w szkole podstawowej należą:
1) czytanie - rozumiane zarówno jako prosta czynność, jako umiejętność rozumienia, wykorzystywania i przetwarzania tekstów w zakresie umożliwiającym zdobywanie wiedzy, rozwój emocjonalny, intelektualny i moralny oraz uczestnictwo wżyciu społeczeństwa;
2) myślenie matematyczne - umiejętność korzystania z podstawowych narzędzi matematyki w życiu codziennym oraz prowadzenia elementarnych rozumowań matematycznych;
3) myślenie naukowe - umiejętność formułowania wniosków opartych na obserwacjach empirycznych dotyczących przyrody i społeczeństwa;
4) umiejętność komunikowania się w języku ojczystym i w języku obcym, zarówno w mowie, jak i w piśmie;
5) umiejętność posługiwania się nowoczesnymi technologiami informacyjno-komunikacyjnymi, w tym także dla wyszukiwania i korzystania z informacji;
6) umiejętność uczenia się jako sposób zaspokajania naturalnej ciekawości świata, odkrywania swoich zainteresowań i przygotowania do dalszej edukacji;
7) umiejętność pracy zespołowej.

Do najważniejszych umiejętności zdobywanych przez ucznia w trakcie kształcenia ogólnego na III i IV etapie edukacyjnym należą:
1) czytanie - umiejętność rozumienia, wykorzystywania i refleksyjnego przetwarzania tekstów, w tym tekstów kultury, prowadząca do osiągnięcia własnych celów, rozwoju osobowego oraz aktywnego uczestnictwa w życiu społeczeństwa;
2) myślenie matematyczne - umiejętność wykorzystania narzędzi matematyki w życiu codziennym oraz formułowania sądów opartych na rozumowaniu matematycznym;
3) myślenie naukowe - umiejętność wykorzystania wiedzy o charakterze naukowym do identyfikowania i rozwiązywania problemów, a także formułowania wniosków opartych na obserwacjach empirycznych dotyczących przyrody i społeczeństwa;
4) umiejętność komunikowania się w języku ojczystym i w językach obcych, zarówno w mowie, jak i w piśmie;
5) umiejętność sprawnego posługiwania się nowoczesnymi technologiami informacyjno-komunikacyjnymi;
6) umiejętność wyszukiwania, selekcjonowania i krytycznej analizy informacji;
7) umiejętność rozpoznawania własnych potrzeb edukacyjnych oraz uczenia się;
8) umiejętność pracy zespołowej.

Ważnym zadaniem szkoły podstawowej jest przygotowanie uczniów do życia w społeczeństwie informacyjnym. Nauczyciele powinni stwarzać uczniom warunki do nabywania umiejętności wyszukiwania, porządkowania i wykorzystywania informacji z różnych źródeł, z zastosowaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych, na zajęciach z różnych przedmiotów.

Ważnym zadaniem szkoły na III i IV etapie edukacyjnym jest przygotowanie uczniów do życia w społeczeństwie informacyjnym. Nauczyciele powinni stwarzać uczniom warunki do nabywania umiejętności wyszukiwania, porządkowania i wykorzystywania informacji z różnych źródeł, z zastosowaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych, na zajęciach z różnych przedmiotów.

W procesie kształcenia ogólnego szkoła na III i IV etapie edukacyjnym kształtuje u uczniów postawy sprzyjające ich dalszemu rozwojowi indywidualnemu i społecznemu, takie jak: uczciwość, wiarygodność, odpowiedzialność, wytrwałość, poczucie własnej wartości, szacunek dla innych ludzi, ciekawość poznawcza, kreatywność, przedsiębiorczość, kultura osobista, gotowość do uczestnictwa w kulturze, podejmowania inicjatyw oraz do pracy zespołowej. W rozwoju społecznym bardzo ważne jest kształtowanie postawy obywatelskiej, postawy poszanowania tradycji i kultury własnego narodu, a także postawy poszanowania dla innych kultur i tradycji. Szkoła podejmuje odpowiednie kroki w celu zapobiegania wszelkiej dyskryminacji.

Całość działalności szkoły określa Statut szkoły. Koncepcja pracy to nic innego, jak ogólny (strategiczny) zarys (plan) działania. Koncepcja pracy szkoły to okreslone (strategiczne) kierunki (obszary) pracy oraz rozwoju szkoły (nie określono formy ani ram czasowych jakie ma obejmować koncepcja).

Działalność edukacyjna szkoły jest określona przez:
1) szkolny zestaw programów nauczania, który uwzględniając wymiar wychowawczy, obejmuje całą działalność szkoły z punktu widzenia dydaktycznego;
2) program wychowawczy szkoły obejmujący wszystkie treści i działania o charakterze wychowawczym;
3) program profilaktyki dostosowany do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb danego środowiska, obejmujący wszystkie treści i działania o charakterze profilaktycznym.

Szkolny zestaw programów nauczania, program wychowawczy szkoły oraz program profilaktyki tworzą spójną całość i muszą uwzględniać wszystkie wymagania opisane w podstawie programowej. Ich przygotowanie i realizacja są zadaniem zarówno całej szkoły, jak i każdego nauczyciela. Na ich podstawie tworzone są Plany wynikowe nauczania, Plany wychowawcze i profilaktyki oraz zawierane są Kontrakty z uczniami.

Obok zadań wychowawczych i profilaktycznych nauczyciele wykonują również działania opiekuńcze odpowiednio do istniejących potrzeb (w szkole podstawowej - działalność świetlicy szkolnej, dowożenie uczniów, dożywianie, pomoc materialna, wyprawka szkolna).

Szkoła oraz poszczególni nauczyciele podejmują działania mające na celu zindywidualizowane wspomaganie rozwoju każdego ucznia, stosownie do jego potrzeb i możliwości. Uczniom z niepełnosprawnościami, w tym uczniom z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, nauczanie dostosowuje się ponadto do ich możliwości psychofizycznych oraz tempa uczenia się.

Na III i IV etapie edukacyjnym wymaga się od uczniów także wiadomości i umiejętności zdobytych na wcześniejszych etapach edukacyjnych.

Strategia uczenia się przez całe życie wymaga umiejętności podejmowania ważnych decyzji - poczynając od wyboru szkoły ponadgimnazjalnej, kierunku studiów lub konkretnej specjalizacji zawodowej, poprzez decyzje o wyborze miejsca pracy, sposobie podnoszenia oraz poszerzania swoich kwalifikacji, aż do ewentualnych decyzji o zmianie zawodu.

Łącznie III i IV etap edukacyjny zapewniają wspólny i jednakowy dla wszystkich zasób wiedzy w zakresie podstawowym.

Ramowe plany nauczania

Najnowsze rozporządzenie wprowadza szereg istotnych zmian:
- inna niż dotychczasowa konstrukcja ramowego planu nauczania:
a) w miejsce tygodniowego wymiaru godzin w cyklu kształcenia na poszczególne obowiązkowe zajęcia edukacyjne zostały określone minimalne liczby godzin przeznaczone na te zajęcia w całym cyklu kształcenia;
b) określenie tygodniowego obowiązkowego wymiaru obowiązkowych zajęć edukacyjnych w poszczególnych klasach poszczególnych typów szkół;
- na nowo zdefiniowane godziny do dyspozycji dyrektora szkoły;
- nieuwzględnienie wymiaru godzin na zajęcia religii/etyki i na nauczanie języka mniejszości narodowych, etnicznych lub języka regionalnego - wymiar godzin na te zajęcia będzie określony w odpowiednich rozporządzeniach;
- określenie liczby godzin na zajęcia rewalidacyjne dla ucznia niepełnosprawnego w oddziale ogólnodostępnym i integracyjnym (190 na etap edukacyjny, czyli 2 godziny tygodniowo).

Zasady udzielania pomocy uczniom oraz warunki organizowania kształcenia

Dzięki wprowadzonym zamianom została ograniczona dokumentacja, obowiązująca dotychczas nauczycieli, co pozwala wydłużyć czas bezpośredniej pracy z uczniami, bez uszczerbku dla jakości udzielanej pomocy. Wprowadzenie zasady udzielania pomocy przez nauczycieli podczas bieżącej pracy oraz rezygnacja z obligatoryjnego tworzenia zespołu dla każdego ucznia na rzecz koordynacji jej udzielania przez wychowawcę klasy uprościło proces i przyspieszyło udzielanie tej pomocy.

Zrezygnowano z obligatoryjnego tworzenia zespołu dla każdego ucznia wymagającego pomocy, do którego zadań należało planowanie i koordynowanie udzielanej uczniowi pomocy. Zadania te wykonuje wychowawca klasy w szkole lub placówce, który współpracuje z rodzicami oraz, w zależności od potrzeb, z nauczycielami, specjalistami i poradnią psychologiczno-pedagogiczną. Obligatoryjny wymóg współpracy zespołu nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i specjalistów pracujących z uczniem istnieje w sytuacji gdy uczeń posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zniesiony został obowiązek opracowywania kart indywidualnych potrzeb ucznia (KIPU) oraz planów działań wspierających (PDW) na rzecz indywidualnych lub grupowych programów pomocy psychologiczno-pedagogicznej dokumentowanej w dzienniku pracy nauczyciela. W przypadku uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego wnioski do dalszej pracy uwzględniane są dodatkowo w Indywidualnym Programie Edukacyjno-Terapeutycznym (IPET).

Poszerzono katalog osób inicjujących udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej o osobę dyrektora, kuratora sądowego, pielęgniarkę środowiska nauczania i wychowania lub higienistkę szkolną, pracownika socjalnego i asystenta rodziny. Doprecyzowany został przepis dotyczący zajęć specjalistycznych, które mogą trwać krócej niż 60 minut, przy czym należy zachować ustalony dla ucznia łączny tygodniowy czas tych zajęć. W nowych regulacjach podtrzymano przepis pisemnego informowania rodziców ucznia lub pełnoletniego ucznia o ustalonych dla ucznia formach, okresie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiarze godzin, w którym poszczególne formy pomocy będą realizowane.

W rozporządzeniach podkreślono celowość zespołowej pracy nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i specjalistów przy opracowaniu indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego dla uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego oraz dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania takich uczniów. W zależności od potrzeb regulacje zalecają także współpracę z poradnią psychologiczno-pedagogiczną.

Rozszerzony został zakres współpracy nauczycieli i specjalistów z rodzicami, uwzględniający zwiększenie ich roli w dostosowywaniu organizacji kształcenia specjalnego do potrzeb uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Zatem w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym określany jest zakres współpracy z rodzicami uczniów nie tylko przy realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu i w działaniach dla integracji uczniów ze środowiskiem rówieśniczym, ale także ich przygotowaniem do samodzielności w życiu dorosłym związanej z:
- zapewnianiem odpowiednich warunków do nauki, sprzętu specjalistycznego i środków dydaktycznych,
- realizacją zajęć specjalistycznych oraz innych zajęć odpowiednich ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów.

Współpraca z rodzicami w tym zakresie pozwala na pełniejszą realizację potrzeb ich dziecka w środowisku edukacyjnym. Jednocześnie rodzice ucznia lub pełnoletni uczniowie mogą wziąć udział w opracowaniu indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego oraz przy dokonaniu oceny poziomu funkcjonowania ucznia, a także otrzymać kopię takiego programu.

Wprowadzenie zmian wynika z uspójnienia tych regulacji z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach, w części dotyczącej indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego, opracowywanego dla uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, sposobu udzielania tym uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz dokumentowania tych działań.

Zmiany dotyczące indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego wynikają również z potrzeby specyzowania zapisów w zakresie dostosowywania wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów.

Dopuszczenie do użytku szkolnego programów nauczania i podęczników

Procedura jest następująca: nauczyciel składa wniosek do dyrektora wraz z opinią dotyczącą programu nauczania, dyrektor dopuszcza program do użytku szkolnego, a następnie tworzy szkolny zestaw programów nauczania.

Program nauczania ogólnego obejmuje co najmniej jeden etap edukacyjny, stanowi opis sposobu realizacji celów kształcenia i zadań edukacyjnych ustalonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego i zawiera:
a) szczegółowe cele kształcenia i wychowania,
b) treści zgodne z treściami nauczania zawartymi w podstawie programowej kształcenia ogólnego,
c) sposoby osiągania celów kształcenia i wychowania, z uwzględnieniem możliwości indywidualizacji pracy w zależności od potrzeb i możliwości uczniów oraz warunków, w jakich program będzie realizowany,
d) opis założonych osiągnięć ucznia, a w przypadku programu nauczania ogólnego uwzględniającego dotychczasową podstawę programową kształcenia ogólnego — opis założonych osiągnięć ucznia z uwzględnieniem standardów wymagań będących podstawą przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów, określonych w przepisach w sprawie standardów wymagań będących podstawą przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów,
e) propozycje kryteriów oceny i metod sprawdzania osiągnięć ucznia.

Rozporządzenie nie dotyczy indywidualnych programów edukacyjno-terapeutycznych, opracowywanych dla uczniów na podstawie przepisów w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych oraz przepisów w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach.

Warunki i sposoby oceniania oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów

Rozporządzenie (wielokrotnie zmieniane i aktualizowane) określa ramy warunków i sposobów oceniania, szczegóły doprecyzowują statuty szkół (wewnątrzszkolne systemy oceniania), zaś każdy nauczyciel musi na początku każdego roku szkolnego zapoznać uczniów i ich rodziców z przedmiotowymi zasadami oceniania nauczanego przedmiotu w formie ustalonej przez szkołę.

Przedmiotowe zasady oceniania opracowane przez nauczyciela powinny zawierać:
– zasady bieżącego oceniania uczniów,
– warunki i zasady poprawiania oceny bieżącej,
– zasady klasyfikowania śródrocznego i rocznego,
– warunki i zasady uzyskania oceny wyższej niż przewidywana,
– sposób informowania uczniów i ich rodziców o postępach w nauce,
– wymagania niezbędne do uzyskania poszczególnych ocen klasyfikacyjnych.

Znowelizowane rozporządzenie wprowadza m. in., począwszy od roku szkolnego 2014/2015, następujące zasady przeprowadzania sprawdzianu przeprowadzanego w VI klasie szkoły podstawowej:

- Podstawą przeprowadzania sprawdzianu są wymagania ustalone w podstawie programowej kształcenia ogólnego.
- Sprawdzian składa się z dwóch części, przeprowadzanych jednego dnia.
- W części pierwszej sprawdzane są wiadomości i umiejętności z języka polskiego oraz z matematyki, w tym wykorzystanie wiadomości i umiejętności z tych przedmiotów w zadaniach osadzonych w kontekście historycznym lub przyrodniczym (w zadaniach zamkniętych i otwartych). Na rozwiązanie zestawu zadań uczeń mia 80 minut.
- Druga część sprawdzianu obejmuje wiadomości i umiejętności z języka obcego nowożytnego, którego uczeń uczy się w szkole, jako przedmiotu obowiązkowego, do wyboru z następujących: angielski, francuski, hiszpański, niemiecki, rosyjski, włoski. Są to tylko zadania zamknięte, czas trwania - 45 minut.
- Wyniki sprawdzianu są wyrażane w procentach, odrębnie z części pierwszej, z wyszczególnieniem wyniku dla zadań z języka polskiego i z matematyki, oraz z części drugiej - języka obcego nowożytnego.

Zmienia się zatem łączny czas trwania sprawdzianu - z 60 do 125 minut - z przerwą między częściami oraz jego struktura. Zostaje przeniesiony akcent z ponadprzedmiotowego charakteru egzaminu na sprawdzanie wiadomości i umiejętności z przedmiotów kluczowych dla dalszej nauki, tj. na język polski i matematykę, odpowiednio z wykorzystaniem kontekstów historycznych oraz przyrodniczych. Jest to zgodne z umiejętnościami określonymi w podstawie programowej dla szkoły podstawowej, w której do najważniejszych umiejętności zalicza się m.in. umiejętność uczenia się jako sposobu zaspakajania naturalnej ciekawości świata, odkrywania swoich zainteresowań i przygotowania do dalszej edukacji. Zaletą takiego rozwiązania jest pobudzanie ciekawości poznawczych uczniów i urozmaicenie tematyczne. Istotną zmianą jest także inny sposób budowania zadań egzaminacyjnych - taki, aby zadania badały umiejętności złożone, jak np. dowodzenie.

Jaką dokumentację przygotowuje i prowadzi nauczyciel konkretnego przedmiotu aby móc skutecznie osiągnąć zamierzone cele?

1. Wybiera lub tworzy program nauczania zgodny z obowiązującą podstawą programową oraz potrzebami szkoły.
2. Opracowuje plan dydaktyczny realizacji programu nauczania, a w nim wskazuje możliwości zindywidualizowanych działań wspomagających rozwój każdego ucznia, stosownie do jego potrzeb i możliwości. Ponadto uczniom z niepełnosprawnościami, w tym uczniom z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, nauczanie dostosowuje do ich możliwości psychofizycznych oraz tempa uczenia się (uwzględniając orzeczenie oraz IPET).
3. Opracowuje plan wynikowy zawierający wymagania edukacyjne na poszczególne oceny szkolne.
4. Określa przedmiotowe zasady oceniania zgodne z wewnątrzkolnym systemem oceniania (Przedmiotowy kontrakt z uczniami dotyczący oceniania).
5. Dostosowuje wymagania edukacyjne do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów. W bieżącej pracy udzila pomocy uczniom.
6. Planuje i realizuje zadania wynikające z Koncepcji pracy szkoły (Planu pracy szkoły, Programu wychowawczego i profilaktyki).
7. Prowadzi dokumentację przebiegu nauczania:
- w dziennikach lekcyjnych prowadzonych dla poszczególnych klas (oddziałów),
- w dziennikach zajęć dydaktyczno-wyrównawczych (jeśli takie prowadzi),
- w dzienniku innych zajęć (jeśli takie prowadzi), np. z formy udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej wraz z indywidualnym programem pracy z uczniem lub programem pracy grupy,
zgodnie z rozporządzeniem w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji - treść rozporządzenia - alternatywna treść rozporządzenia.

 

Ponadto wychowawca klasy:
1. Opracowuje plan pracy zespołu klasowego (na podstawie rozpoznanych potrzeb rozwojowych uczniów oraz Programu wychowawczego i profilaktyki, Kalendarza roku szkolnego, Planu wychowawczego szkoły) oraz informuje o wewnątrzszkolnych zasadach oceniania zachowania uczniów (Kontrakt dotyczący oceniania zachowania).
2. Planuje i koordynuje udzielanie pomocy uczniom swojej klasy (może do tego celu wykorzystać dotychczasowy PDW).
3. Współpracuje z rodzicami oraz, w zależności od potrzeb, z nauczycielami, specjalistami i poradnią psychologiczno-pedagogiczną.
4. Współpracuje w zespole nauczycieli, wychowawców i specjalistów pracujących z uczniem, który posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego przy opracowaniu indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego (IPET), sposobie udzielania tym uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz dokumentowania tych działań.

 

Zobacz również:

 

Aktualności Powrót do Aktualności
Więcej na Fotogalerii Fotogaleria
Print